Üretimden refit’e, yat turizminden denizcilik eğitimine, profesyonel yat çalışanlarından brokerlik, acentelik ve tedarik zincirine kadar sektörün farklı alanlarını temsil eden 11 dernek, Türkiye Yat Sektörü Federasyonu Oluşum Grubu çatısı altında bir araya geldi. Kuruluş çalışmalarını sürdüren yapı, “Rotamızı Yeniden Çiziyoruz” bildirgesiyle Türkiye yatçılığının önümüzdeki 20–30 yılına ilişkin ortak vizyonunu ortaya koydu.
Türkiye’nin yatçılıkta ulaştığı nokta, artık yalnızca kaç teknenin üretildiği ya da kaç tersanenin faaliyet gösterdiği üzerinden okunamayacak kadar geniş bir ekonomik ve profesyonel ekosisteme işaret ediyor. Tasarım ve mühendislikten üretime, bakım ve refit’ten marina işletmeciliğine, charter operasyonlarından eğitime ve profesyonel yat çalışanlarına kadar uzanan bu yapı, Türkiye’nin küresel yatçılık değer zincirindeki yerini de giderek güçlendiriyor.
Şimdi ise sektörün farklı parçalarını aynı zeminde buluşturmayı hedefleyen yeni bir yapılanma gündemde.
Türkiye Yat Sektörü Federasyonu’nun kuruluş çalışmaları kapsamında 11 dernek, Türkiye Yat Sektörü Federasyonu Oluşum Grubu bünyesinde bir araya geldi. Antalya Ticari Yatçılar Derneği, Bodrum Denizciler Derneği, Gastro Yat Aşçıları Derneği, İzmir Tekne İmalatçıları ve Tedarikçileri Dayanışma Derneği, Marmaris Denizcileri ve Kaptanları Koruma Derneği, Özel Denizcilik Eğitim Kurumları Derneği, Profesyonel Yatçılar Derneği, Tüm Yat İşletmecileri, Yat, Broker ve Acente Derneği, Uluslararası Yat Sektörü Çalışanları Derneği, Yetkili Gemide Eğitim Derneği ve Young Professionals in Yachting Türkiye’nin dahil olduğu oluşum, yatçılığın farklı uzmanlık alanlarını ortak bir gelecek perspektifinde buluşturmayı amaçlıyor.
Bu birlikteliğin ortaya koyduğu vizyon, mevcut sorunlara yönelik kısa vadeli çözümlerden daha geniş bir çerçeve çiziyor. “Rotamızı Yeniden Çiziyoruz” başlıklı bildirgede, Türkiye’nin yatçılıkta yalnızca güçlü bir üretim ülkesi olarak değil; tasarlayan, yöneten, hizmet veren, insan kaynağı yetiştiren ve dünya yatlarının tercih ettiği uluslararası bir merkez olarak konumlandırılması hedefleniyor.
“Türkiye’yi yalnızca yat üreten değil; yat tasarlayan, yöneten, hizmet veren, insan kaynağı yetiştiren ve dünya yatlarının üs olarak seçtiği güçlü bir uluslararası merkez hâline getirmek istiyoruz.”
Sektörün sınırlarını genişleten bir yaklaşım
Türkiye’nin yat üretimindeki gücü bugün küresel ölçekte kabul gören bir konuma ulaşmış durumda. Türk tersanelerinin yanı sıra tasarımcılar, mühendisler, ekipman üreticileri, zanaatkârlar ve çok sayıda uzman hizmet sağlayıcı uluslararası projelerde yer alıyor. Bakım ve refit tarafında da Türkiye, özellikle Akdeniz havzasında giderek daha fazla öne çıkan merkezlerden biri.
Ancak federasyon girişiminin çıkış noktası tam da bu güçlü kapasitenin ötesinde şekilleniyor: Türkiye’nin sahip olduğu üretim ve hizmet gücünün, uluslararası temsil, ortak tanıtım, mevzuat, eğitim, sertifikasyon ve ülkede yaratılan ekonomik değerin artırılması açısından aynı bütünlükte değerlendirilebilmesi.
Bu nedenle federasyon, yatçılığı birbirinden ayrı sektörlerin toplamı olarak değil, birbirini besleyen bir değer zinciri olarak ele alıyor. Bir tersanenin üretim kapasitesi, bir tasarım ofisinin uzmanlığı, bir marina altyapısı, bir charter filosu, bir brokerlik ağı ya da yetişmiş bir kaptan ve mürettebat kadrosu aynı ekonomik yapının farklı halkaları olarak görülüyor.
Bu bakış açısı, Türkiye’nin gelecekteki yatçılık politikasının da daha bütünsel bir zeminde ele alınması gerektiğine işaret ediyor.
Bildirgenin uzun vadeli perspektifi burada önem kazanıyor. Amaç yalnızca mevcut sorunları çözmek değil, Türkiye’nin önümüzdeki 20–30 yılda dünya yatçılığında nasıl bir konuma sahip olacağının bugünden tarif edilmesi.
20–30 yıllık bir perspektif
Oluşum Grubu’nun yaklaşımında Türkiye için kapsamlı bir yatçılık master planı fikri öne çıkıyor. Marinalardan bağlama ve çekek alanlarına, tersanelerden üretim bölgelerine, charter ve kışlama faaliyetlerinden kıyı kullanımına kadar farklı başlıkların birbirinden kopuk kararlarla değil, uzun vadeli bir planlama içerisinde değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Burada hedef daha fazla yat üretmenin ötesine geçiyor.
Türkiye’nin dünya yatları için yalnızca seyir rotası üzerindeki bir destinasyon değil, ana üs, bakım-refit, kışlama, charter ve yaşam merkezi olarak tercih edilmesi isteniyor. Böyle bir modelin, yatçılığın doğrudan ve dolaylı ekonomik etkilerini de genişletmesi bekleniyor.
Bir yatın Türkiye’de daha uzun süre kalması, yalnızca marina gelirini artırmıyor. Yakıt, kumanya, teknik servis, bakım, lojistik, konaklama, mürettebat hizmetleri, gastronomi ve turizm gibi çok sayıda alan aynı hareketlilikten pay alıyor. Dolayısıyla federasyonun ortaya koyduğu model, yatçılığı yüksek katma değerli bir hizmet ekonomisi olarak da ele alıyor.
Bu yaklaşımın bir başka ayağı ise uluslararası temsil.
Türkiye’nin küresel yatçılık arenasındaki görünürlüğünün bugün büyük ölçüde şirketlerin ve bireysel markaların başarısı üzerinden şekillendiği bir ortamda, sektörün ortak bir kimlikle temsil edilmesi hedefleniyor. Uluslararası fuarlar, karar alma platformları ve hedef pazarlarda Türkiye’nin üretim ve hizmet kapasitesinin daha koordineli biçimde anlatılması, federasyonun üstlenmek istediği roller arasında bulunuyor.
Bunun yanında insan kaynağı da stratejik başlıklardan biri olarak ele alınıyor. Türk kaptanlarının, mühendislerinin, aşçılarının, hosteslerinin ve diğer yat profesyonellerinin uluslararası filolarda daha güçlü biçimde yer alabilmesi için eğitim, sertifikasyon, yabancı dil ve mesleki yeterlilik standartlarının geliştirilmesi gerektiği belirtiliyor.
Bu perspektif, Türkiye’nin yatçılıkta sahip olduğu insan kaynağını da ihracat potansiyeli taşıyan stratejik bir değer olarak konumlandırıyor.
Kamu ile sektör arasındaki ilişki de aynı çerçevede yeniden ele alınıyor. Yatçılığın kendine özgü operasyon yapısını dikkate alan, öngörülebilir ve rekabetçi bir mevzuat yapısının oluşturulması; vergi, teşvik, charter ve operasyon politikalarının sektörün gerçekleri doğrultusunda geliştirilmesi federasyonun gündemindeki başlıklar arasında.
Türkiye’yi bir yatçılık üssüne dönüştürmek
Bütün bu başlıkların kesiştiği nokta ise Türkiye’nin küresel yatçılık ekonomisinden aldığı payı artırmak.
Türkiye’nin coğrafi konumu, tersane altyapısı, teknik uzmanlığı, iş gücü kapasitesi ve Akdeniz’e açılan kıyıları bu hedef için önemli bir avantaj sağlıyor. Ancak federasyonun yaklaşımı, bu avantajların kendiliğinden ekonomik üstünlüğe dönüşmeyeceği fikrine dayanıyor.
Daha uzun süreli kışlama imkânları, gelişmiş refit kapasitesi, marina ve çekek altyapısı, charter operasyonlarının desteklenmesi, nitelikli insan kaynağı ve uluslararası standartlarla uyumlu mevzuatın aynı sistem içerisinde ele alınması gerekiyor.
Bu modelin çevresel boyutu da stratejinin dışında bırakılmıyor. Ege ve Akdeniz kıyılarının doğal ve kültürel değerlerinin korunması, kıyı kullanımının taşıma kapasitesiyle uyumlu biçimde planlanması ve yatçılık altyapısının sürdürülebilir bir çerçevede geliştirilmesi, ekonomik büyüme hedefiyle birlikte değerlendiriliyor.
Türkiye’nin gelecekteki yatçılık kimliği böylece yalnızca üretim hacmiyle değil, kıyılarını nasıl yönettiği, insan kaynağını nasıl geliştirdiği ve küresel yatçılık ekonomisinden ne kadar değer yaratabildiğiyle de tanımlanmak isteniyor.
Federasyon girişiminin dikkat çektiği bir diğer nokta ise mevcut dernek ve kurumların konumu. Oluşum Grubu, yeni yapının mevcut organizasyonların yerine geçme amacı taşımadığını; farklı uzmanlıkları ve bölgesel temsilleri koruyarak ortak meselelerde daha güçlü bir ses oluşturmayı hedeflediğini belirtiyor.
Bu yaklaşım bildirgede açık bir ifadeyle ortaya konuyor:
“Türkiye Yat Sektörü Federasyonu hiçbir yapının yerine geçmek için değil; farklılıkları koruyarak ortak meselelerde tek ses olmak için yola çıkmaktadır.”
Bu açıdan bakıldığında TYFED’in kuruluş süreci, yalnızca yeni bir meslek örgütünün ortaya çıkışı olarak değerlendirilmiyor. Aynı zamanda Türkiye yatçılığının kendi içindeki farklı aktörleri ortak bir ekonomik yapı olarak tanımlama ve sektörün geleceğine ilişkin daha uzun vadeli bir perspektif geliştirme arayışını temsil ediyor.
Türkiye’nin yatçılıkta bugün ulaştığı konum, güçlü bir üretim altyapısının sonucu. Bundan sonraki aşama ise bu gücü tasarım, refit, turizm, marina işletmeciliği, eğitim, insan kaynağı ve uluslararası hizmet ekonomisiyle daha güçlü biçimde birleştirmek olabilir.
TYFED Oluşum Grubu’nun ortaya koyduğu bildirge, bu nedenle bugünün sektör gündeminden çok daha ileriye bakıyor. Türkiye’nin önümüzdeki birkaç fuar sezonunda ya da birkaç ticari döngüde değil, gelecek birkaç on yılda dünya yatçılığında nasıl bir merkez olmak istediğine dair bir çerçeve çiziyor.
Bildirgenin kapanışındaki ifadeler de bu uzun vadeli yaklaşımı özetliyor:
“Bugünün sorunlarını yönetmekle yetinmeyeceğiz. Türkiye yat sektörünün geleceğini birlikte tasarlayacağız. Rotamız dünyaya açık. Pruvamız ileriye dönük.”
Turkish